Trợ giảng khi làm nghiên cứu sinh: mất thời gian hay đầu tư đúng chỗ

Nhiều nghiên cứu sinh được mời hoặc được phân công trợ giảng. Câu hỏi thường gặp là nhận hay không, và nhận tới mức nào.

Khi nào nên nhận

Nếu bạn định làm giảng viên sau này, câu trả lời gần như luôn là nên. Lý do:

• Kinh nghiệm giảng dạy là yêu cầu thực tế khi tuyển dụng và là một nhóm tiêu chí trong hồ sơ chức danh về sau.
• Đứng lớp là kỹ năng chỉ học được bằng cách làm. Không có cách nào chuẩn bị trước ngoài việc làm thật.
• Dạy một nội dung là cách hiểu nó sâu hơn. Nhiều người phát hiện lỗ hổng trong hiểu biết của mình đúng lúc phải giải thích cho người khác.
• Bạn xây được quan hệ với bộ môn — điều này quan trọng khi tìm việc.

Nếu bạn hướng tới doanh nghiệp hoặc nghiên cứu thuần, giá trị thấp hơn nhưng vẫn có: kỹ năng trình bày và giải thích ý tưởng phức tạp dùng được ở mọi nơi.

Chi phí thật của việc trợ giảng

Đây là phần cần thành thật: trợ giảng tốn nhiều thời gian hơn con số giờ lên lớp.

Thời gian thật gồm: chuẩn bị bài, chấm bài, trả lời câu hỏi của sinh viên ngoài giờ, và họp bộ môn. Với người mới, chuẩn bị một buổi có thể mất gấp nhiều lần thời gian lên lớp.

Đặc biệt chú ý: chấm bài rơi vào cuối kỳ, thường trùng với lúc bạn cần tập trung cho luận án.

Kiểm soát khối lượng

• Thoả thuận rõ số giờ từ đầu và bằng văn bản nếu có thể.
• Ưu tiên dạy lại cùng một học phần. Lần thứ hai tốn ít hơn lần đầu rất nhiều. Nhận ba học phần khác nhau là ba lần chuẩn bị từ đầu.
• Biết cách từ chối. Nếu khối lượng ảnh hưởng tới tiến độ luận án, hãy trao đổi với người hướng dẫn và bộ môn. Đây là cuộc trò chuyện bình thường.
• Tránh nhận thêm vào giai đoạn viết luận án.

Tích luỹ minh chứng ngay từ đầu

Đây là việc nhỏ mà nhiều người bỏ qua rồi tiếc:

• Xin xác nhận giờ giảng cuối mỗi năm học — có tên học phần, số tiết, số lớp, năm học.
• Lưu tài liệu bạn đã soạn — đề cương, bài giảng, đề kiểm tra.
• Giữ kết quả phản hồi của người học nếu trường có khảo sát.

Bộ này sẽ cần khi bạn nộp hồ sơ tuyển dụng và khi xét chức danh sau này. Xin lại sau vài năm rất khó vì người phụ trách đã đổi.

Vài lời khuyên cho lần đầu đứng lớp

• Chuẩn bị nhiều hơn bạn nghĩ là cần cho buổi đầu, nhưng đừng cố nhồi hết vào một buổi.
• Nói không biết khi không biết, kèm lời hứa tìm hiểu và trả lời buổi sau. Sinh viên nhận ra ngay khi bạn đoán bừa, và điều đó hại uy tín hơn nhiều.
• Dự giờ của người có kinh nghiệm trước khi tự đứng lớp.
• Đừng cầu toàn ở lần đầu. Ai cũng có buổi dạy vụng, và nó không quyết định gì.

Nếu trợ giảng có thù lao

Với nhiều nghiên cứu sinh, đây cũng là nguồn thu nhập. Khi đó việc cân nhắc bao gồm cả yếu tố tài chính — nhưng vẫn nên tính khối lượng thật thay vì chỉ nhìn con số giờ trên hợp đồng.

Câu hỏi thường gặp