Bạn có ba mươi phút với người hướng dẫn, có thể là hai tuần một lần. Cách bạn dùng khoảng thời gian đó ảnh hưởng lớn tới tiến độ, và phần lớn chất lượng buổi gặp được quyết định trước khi bạn bước vào phòng.
Chuẩn bị trước
Gửi trước một bản ghi ngắn. Nửa trang là đủ: tôi đã làm gì từ lần gặp trước, tôi đang vướng ở đâu, tôi muốn hỏi ba câu này. Gửi trước một tới hai ngày.
Việc này thay đổi hẳn chất lượng buổi gặp — người hướng dẫn có thời gian nghĩ thay vì phải phản ứng tức thời.
Chuẩn bị câu hỏi cụ thể. Câu hỏi kiểu tôi nên làm gì tiếp theo cho ra lời khuyên chung chung. Câu hỏi kiểu tôi đang phân vân giữa hai cách xử lý này, thầy thấy cách nào hợp hơn với dữ liệu của em thì cho ra câu trả lời dùng được.
Ưu tiên. Nếu có sáu vấn đề mà chỉ có ba mươi phút, hãy quyết định trước hai vấn đề quan trọng nhất.
Trong buổi gặp
- Ghi chép. Bạn sẽ không nhớ được như bạn nghĩ.
- Hỏi lại khi chưa rõ. Gật đầu cho qua rồi về nhà không biết làm gì là lãng phí hai tuần.
- Chốt việc cụ thể ở cuối. Trước khi ra về, nhắc lại: vậy từ giờ tới lần gặp sau em sẽ làm A, B, C. Điều này đảm bảo hai bên hiểu giống nhau.
Sau buổi gặp
Gửi một thư ngắn tóm tắt những gì đã thống nhất. Mất năm phút, và nó tạo ra một bản ghi mà cả hai đều có thể tra lại. Đặc biệt hữu ích khi có đồng hướng dẫn.
Những tình huống khó
Người hướng dẫn quá bận, hiếm khi gặp. Hãy chủ động đề nghị một lịch cố định, dù là mỗi tháng một lần. Lịch cố định dễ giữ hơn là hẹn từng lần. Trong lúc chờ, tận dụng nhóm nghiên cứu và các nghiên cứu sinh khoá trên.
Phản hồi bản thảo mất nhiều tháng. Khi gửi bản thảo, ghi rõ mốc thời gian bạn cần phản hồi và lý do. Nếu quá hạn, nhắc lại một cách lịch sự — nhắc là việc bình thường, không phải làm phiền.
Chỉ dẫn thay đổi liên tục. Đây là lúc bản ghi sau mỗi buổi trở nên rất giá trị. Bạn có thể quay lại một cách trung tính: lần trước mình thống nhất hướng A, giờ chuyển sang hướng B thì em cần điều chỉnh gì.
Bất đồng về hướng nghiên cứu. Trình bày lý do của bạn bằng dữ liệu và tài liệu, không bằng cảm tính. Nếu vẫn bất đồng, hãy nhớ rằng người hướng dẫn có kinh nghiệm về những thứ bạn chưa thấy — nhưng bạn cũng được quyền có tiếng nói về công trình của chính mình.
Khi quan hệ thực sự không ổn
Nếu tình hình vượt quá những điều chỉnh thông thường, hãy tìm tới bộ phận quản lý đào tạo hoặc trưởng bộ môn để được tư vấn. Việc đổi người hướng dẫn là có thủ tục ở hầu hết cơ sở đào tạo, dù không đơn giản.
Đừng chịu đựng trong im lặng nhiều năm. Trao đổi sớm với một người thứ ba đáng tin luôn tốt hơn.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để buổi gặp người hướng dẫn có giá trị hơn?
Gửi trước một bản ghi nửa trang: đã làm gì từ lần trước, đang vướng ở đâu, muốn hỏi ba câu nào. Người hướng dẫn có thời gian nghĩ thay vì phản ứng tức thời.
Nên hỏi câu hỏi thế nào?
Câu hỏi cụ thể có lựa chọn rõ ràng cho ra câu trả lời dùng được, còn câu hỏi kiểu em nên làm gì tiếp theo chỉ cho ra lời khuyên chung chung.
Sau buổi gặp nên làm gì?
Gửi một thư ngắn tóm tắt những gì đã thống nhất. Mất năm phút và tạo ra bản ghi mà cả hai tra lại được, đặc biệt hữu ích khi có đồng hướng dẫn.
Người hướng dẫn quá bận thì xử lý thế nào?
Chủ động đề nghị một lịch cố định dù thưa, vì lịch cố định dễ giữ hơn hẹn từng lần. Trong lúc chờ hãy tận dụng nhóm nghiên cứu và các khoá trên.
Có đổi được người hướng dẫn không?
Có thủ tục ở hầu hết cơ sở đào tạo dù không đơn giản. Nếu quan hệ thực sự không ổn, nên tìm tới bộ phận quản lý đào tạo hoặc trưởng bộ môn sớm.
