Làm việc trong nhóm nghiên cứu: những quy tắc không ai nói ra

Không phải nghiên cứu sinh nào cũng ở trong một nhóm. Nhưng nếu bạn có, đó là tài sản lớn — với điều kiện bạn biết cách làm việc trong đó.

Nhóm cho bạn những gì

• Người để hỏi. Vấn đề bạn mất ba ngày có thể đã được người ngồi cạnh giải quyết năm ngoái.
• Hạ tầng sẵn. Thiết bị, quy trình đã chuẩn hoá, dữ liệu nền.
• Phản hồi thường xuyên. Trình bày trong nhóm là cách rẻ nhất để phát hiện lỗ hổng trước khi ra hội đồng.
• Cơ hội đứng tên chung và học quy trình công bố từ người có kinh nghiệm.

Những thoả thuận cần có sớm

Đây là phần ít được nói mà lại gây nhiều mâu thuẫn nhất:

Về tên tác giả. Ai được đứng tên trong công trình nào, dựa trên đóng góp gì. Nói chuyện này khi bắt đầu một công trình, không phải khi sắp nộp bài.

Về dữ liệu. Dữ liệu bạn thu thập thuộc về ai, ai được dùng, bạn có được dùng cho công trình riêng sau khi rời nhóm không.

Về thiết bị và tài nguyên chung. Cách đăng ký, thứ tự ưu tiên, trách nhiệm khi hỏng.

Về công việc chung. Ai lo bảo trì, ai lo đặt vật tư, ai hướng dẫn người mới. Nếu không phân công, những việc này thường rơi vào người dễ tính nhất.

Cách hoà nhập khi mới vào

• Hỏi nhiều trong tháng đầu. Đây là giai đoạn hỏi gì cũng được chấp nhận. Sau đó thì câu hỏi cơ bản sẽ khó hỏi hơn.
• Ghi lại mọi quy trình được chỉ. Đừng dựa vào việc hỏi lại lần hai.
• Nhận một việc chung nhỏ. Đóng góp vào việc chung là cách nhanh nhất để được coi là thành viên thật.
• Trình bày ở seminar nhóm sớm, kể cả khi chưa có kết quả gì. Nói về kế hoạch cũng đủ để nhận phản hồi hữu ích.

Cách nhận và cho phản hồi

Trong seminar nhóm, việc bị hỏi khó là bình thường và có ích. Vài nguyên tắc:

• Đừng phòng thủ. Người hỏi đang giúp bạn phát hiện vấn đề khi còn rẻ.
• Ghi lại thay vì tranh luận ngay. Một số ý kiến cần thời gian ngẫm.
• Khi góp ý cho người khác, nói về công trình chứ không nói về người. Và nếu chỉ ra vấn đề thì cố gợi ý một hướng xử lý.

Khi có mâu thuẫn

Mâu thuẫn trong nhóm thường xoay quanh ba thứ: tên tác giả, quyền dùng tài nguyên, và phân chia công việc chung.

Cách xử lý: trao đổi trực tiếp và sớm, khi vấn đề còn nhỏ. Nếu không giải quyết được giữa hai người, đưa lên trưởng nhóm — đây là việc bình thường, không phải mách.

Điều nên tránh: im lặng chịu đựng nhiều tháng rồi bùng lên. Vấn đề tích luỹ luôn khó xử lý hơn vấn đề mới.

Nếu bạn làm một mình

Nhiều nghiên cứu sinh ở Việt Nam không có nhóm theo nghĩa đầy đủ. Khi đó, hãy chủ động tạo ra thứ thay thế:

• Lập một nhóm nhỏ với các nghiên cứu sinh khác, dù khác ngành, gặp nhau định kỳ để trình bày và góp ý.
• Tham gia các mạng lưới chuyên ngành trực tuyến.
• Chủ động liên hệ với nhóm khác trong cùng hướng để trao đổi.

Sự cô lập là một trong những yếu tố khiến người ta bỏ dở. Việc chủ động tạo kết nối đáng bỏ công.

Câu hỏi thường gặp