Một trong những cú sốc đầu tiên của nghiên cứu sinh là khối lượng tài liệu. Bạn tìm được năm trăm bài liên quan, tải về hai trăm, và rồi không biết bắt đầu từ đâu.
Ba mức đọc khác nhau
Không phải bài nào cũng đọc như nhau. Phân loại ngay từ đầu:
Mức một — sàng lọc, hai phút mỗi bài. Đọc tiêu đề, tóm tắt, và nhìn qua các hình. Quyết định: bỏ, để dành, hay đọc kỹ. Phần lớn tài liệu dừng ở đây.
Mức hai — đọc lướt có mục đích, mười lăm phút. Đọc mở đầu, phương pháp ở mức hiểu họ làm gì, kết quả chính, kết luận. Ghi ba tới bốn dòng.
Mức ba — đọc kỹ, một tới hai giờ. Dành cho những bài thực sự nền tảng cho đề tài của bạn. Đọc cả phần phương pháp chi tiết, kiểm tra lập luận, ghi chú đầy đủ. Số bài ở mức này thường không nhiều — vài chục trong cả quá trình.
Ghi chú thế nào để dùng lại được
Ghi chú vô dụng nhất là tô màu trên bản pdf. Sáu tháng sau bạn mở ra và không nhớ vì sao mình tô dòng đó.
Ghi chú dùng lại được nên có, cho mỗi bài:
- Một câu về việc họ làm gì. Viết bằng lời của bạn, không chép tóm tắt.
- Kết quả chính.
- Điểm yếu hoặc giới hạn bạn nhận thấy — phần này quan trọng cho chương tổng quan.
- Liên quan tới đề tài của bạn thế nào. Đây là dòng giá trị nhất và cũng hay bị bỏ nhất.
Bốn dòng cho mỗi bài. Sau một năm bạn có một cơ sở dữ liệu thực sự dùng được thay vì một thư mục pdf.
Công cụ quản lý tài liệu
Dùng một phần mềm quản lý tài liệu tham khảo ngay từ ngày đầu, đừng đợi tới lúc viết. Ba việc nó giải quyết: lưu thông tin thư mục chuẩn, chèn trích dẫn tự động khi viết, và đổi định dạng trích dẫn trong một cú bấm.
Việc chuyển hai trăm trích dẫn sang định dạng khác bằng tay ở giai đoạn nộp là cơn ác mộng có thật và hoàn toàn tránh được.
Tổ chức thư viện của bạn
- Gắn nhãn theo chủ đề, không theo thời gian tải về.
- Đánh dấu những bài đã đọc mức ba để phân biệt với bài mới lướt qua.
- Giữ một danh sách riêng những bài nền tảng — thường không quá ba mươi bài — mà bạn sẽ trích dẫn nhiều lần.
Theo dõi tài liệu mới
Đặt thông báo tự động cho vài từ khoá cốt lõi và cho vài tác giả chính trong hướng của bạn. Mỗi tuần dành ba mươi phút lướt qua. Cách này giữ bạn cập nhật mà không tốn thời gian tìm kiếm thủ công.
Một mẹo nhỏ: khi tìm được một bài rất đúng hướng, hãy xem bài nào trích dẫn nó. Đó thường là cách nhanh nhất tìm ra các nghiên cứu mới hơn trong cùng mạch.
Biết khi nào dừng đọc
Đọc mãi là một cách trì hoãn rất dễ chịu — nó trông giống làm việc. Dấu hiệu bạn đã đọc đủ cho một phần: các bài mới bắt đầu lặp lại những gì bạn đã biết, và bạn đoán được nội dung trước khi đọc.
Khi tới điểm đó, hãy chuyển sang viết. Bạn luôn quay lại đọc thêm được.
Câu hỏi thường gặp
Có phải đọc kỹ mọi tài liệu không?
Không. Chia làm ba mức: sàng lọc hai phút, đọc lướt có mục đích mười lăm phút, và đọc kỹ một tới hai giờ chỉ dành cho những bài nền tảng.
Ghi chú thế nào để sáu tháng sau còn dùng được?
Mỗi bài ghi bốn dòng: họ làm gì bằng lời của bạn, kết quả chính, điểm yếu bạn nhận thấy, và liên quan tới đề tài của bạn thế nào.
Khi nào nên bắt đầu dùng phần mềm quản lý tài liệu?
Ngay từ ngày đầu, không đợi tới lúc viết. Chuyển đổi hàng trăm trích dẫn bằng tay ở giai đoạn nộp là việc mất nhiều ngày và rất dễ sai.
Cách nhanh nhất tìm nghiên cứu mới trong cùng mạch là gì?
Khi tìm được một bài rất đúng hướng, xem những bài nào trích dẫn nó. Đó thường là cách nhanh nhất tìm ra các nghiên cứu mới hơn.
Làm sao biết đã đọc đủ?
Khi các bài mới bắt đầu lặp lại những gì bạn đã biết và bạn đoán được nội dung trước khi đọc. Lúc đó nên chuyển sang viết.