Ở bậc tiến sĩ, cái quyết định là nhóm
Ở bậc đại học, chương trình đào tạo do trường thiết kế và bạn đi qua nó cùng hàng trăm người khác. Ở bậc tiến sĩ, phần lớn thời gian bạn làm việc với người hướng dẫn và vài đồng nghiệp trong nhóm. Thiết bị bạn dùng, dữ liệu bạn tiếp cận, hội thảo bạn được cử đi, bài báo bạn được đứng tên — gần như tất cả đi qua nhóm đó.
Một trường có tên tuổi nhưng không có ai làm đúng hướng của bạn sẽ để bạn đơn độc suốt nhiều năm. Một cơ sở khiêm tốn hơn nhưng có nhóm mạnh đúng chuyên môn thì ngược lại.
Cách tìm nhóm phù hợp
- Bắt đầu từ bài báo, không từ danh sách trường. Tìm mười tới mười lăm bài gần đây mà bạn thấy thật sự hay trong hướng quan tâm.
- Ghi lại tác giả liên hệ của từng bài và nơi họ công tác. Danh sách này thường ngắn hơn bạn tưởng.
- Xem họ còn hoạt động trong hướng đó không — công trình gần nhất là năm nào, có đang hướng dẫn nghiên cứu sinh không.
- Xem người họ đã hướng dẫn giờ đang làm gì. Đây là chỉ dấu tốt nhất về chất lượng hướng dẫn.
- Đọc thêm vài bài khác của nhóm để biết họ mạnh ở kỹ thuật nào và bạn học được gì.
Những câu nên hỏi trước khi nộp hồ sơ
- Thầy cô đang hướng dẫn bao nhiêu nghiên cứu sinh? Quá đông thì bạn khó có thời gian trao đổi.
- Nhóm có sinh hoạt học thuật định kỳ không — xê mi na, đọc bài chung, báo cáo tiến độ?
- Trong ba năm gần đây, nghiên cứu sinh của nhóm bảo vệ đúng hạn tỷ lệ bao nhiêu?
- Có đề tài đang chạy để nghiên cứu sinh tham gia và có kinh phí hỗ trợ không?
- Điều kiện phòng thí nghiệm, quyền truy cập cơ sở dữ liệu và thư viện điện tử ra sao?
Câu trả lời thật nhất đến từ chính nghiên cứu sinh đang học ở đó, không chỉ từ người hướng dẫn. Hãy tìm cách liên hệ một hai người trong nhóm.
Vẫn phải xem phần hành chính
Quy chế đào tạo của cơ sở quy định thời gian đào tạo, điều kiện gia hạn, yêu cầu công bố tối thiểu trước khi bảo vệ và các mốc đánh giá. Hai cơ sở cùng ngành có thể yêu cầu rất khác nhau. Hãy đọc quy chế trước khi nộp, đừng đợi tới lúc chuẩn bị bảo vệ mới biết.
Và phần đời sống
Ba tới năm năm là quãng dài. Khoảng cách địa lý, chi phí sinh hoạt, khả năng thu xếp việc gia đình đều ảnh hưởng tới việc bạn có về đích hay không. Rất nhiều trường hợp bỏ dở không phải vì chuyên môn mà vì đời sống không kham nổi.
Một bước nhỏ mà hiệu quả
Trước khi nộp, hãy viết thư ngắn cho người hướng dẫn tiềm năng: giới thiệu bản thân vài dòng, nêu bạn đã đọc công trình nào của họ và thấy liên quan ra sao, nêu ý tưởng của bạn trong một đoạn, rồi hỏi họ có nhận nghiên cứu sinh khóa tới không. Thư ngắn, cụ thể, không gửi hàng loạt. Cách họ phản hồi nói cho bạn rất nhiều về việc bạn sẽ được hướng dẫn thế nào.
Lưu ý: quy chế, tiêu chuẩn và thủ tục nêu trong bài do cơ quan quản lý nhà nước hoặc từng cơ sở đào tạo ban hành và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi ra quyết định.
