Các nguồn thu thường gặp
Lương từ công việc hiện tại
Nguồn phổ biến nhất với nghiên cứu sinh trong nước. Ổn định, nhưng quỹ thời gian cho nghiên cứu bị chia nhỏ và tiến độ thường chậm hơn dự kiến.
Kinh phí từ đề tài nghiên cứu
Nếu người hướng dẫn chủ trì một đề tài có kinh phí, nghiên cứu sinh có thể tham gia với vai trò thành viên và nhận thù lao. Đây là hình thức tốt vì tiền gắn liền với chính công việc chuyên môn của bạn. Khi trao đổi với người hướng dẫn tiềm năng, hỏi thẳng về khả năng này là hợp lý.
Học bổng
Có học bổng từ ngân sách nhà nước, từ quỹ tư nhân, từ chính cơ sở đào tạo, và từ các chương trình hợp tác quốc tế. Điểm chung: hầu hết yêu cầu hồ sơ nộp sớm, có kế hoạch nghiên cứu rõ và thư giới thiệu. Nghĩa là phải chuẩn bị trước cả năm, không phải khi đã vào học mới tìm.
Giảng dạy và làm chuyên môn
Dạy thỉnh giảng, hướng dẫn thực hành, nhận việc phân tích dữ liệu hoặc dịch tài liệu chuyên ngành. Gần với chuyên môn nên không phí thời gian, nhưng dễ nhận quá nhiều rồi lấn vào thời gian viết luận án.
Các khoản chi hay bị bỏ sót
- Học phí và các khoản theo quy định, tính cho toàn khóa chứ không chỉ năm đầu.
- Chi phí thu thập dữ liệu: đi thực địa, hóa chất, thiết bị, thù lao người tham gia khảo sát.
- Phí công bố ở một số tạp chí, phí hội thảo, chi phí đi lại dự hội nghị.
- Chi phí phát sinh nếu phải gia hạn thời gian đào tạo.
- Chi phí in ấn, sao chụp và hoàn thiện hồ sơ ở giai đoạn bảo vệ.
Cách lập kế hoạch
- Lập ngân sách theo năm học, không theo tháng. Chi phí nghiên cứu dồn cục theo giai đoạn nên ngân sách theo tháng luôn sai.
- Xin cam kết bằng văn bản từ cơ quan nếu được cử đi học: hỗ trợ bao nhiêu, trong bao lâu, có tính thời gian gia hạn không, và nghĩa vụ bồi hoàn nếu nghỉ việc trước hạn được tính thế nào.
- Đặt trần thời gian làm thêm — ví dụ không quá một ngày mỗi tuần — và giữ đúng.
- Dự phòng một năm. Rất nhiều luận án kéo dài hơn kế hoạch.
Hỏi rõ những gì
Trước khi nhập học, hãy hỏi phòng đào tạo sau đại học: học phí toàn khóa là bao nhiêu, có tăng theo năm không, thời gian gia hạn có phải đóng thêm không, có nguồn hỗ trợ nào cho nghiên cứu sinh không, và chi phí công bố bài báo do ai chi trả. Bốn câu này quyết định phần lớn bài toán.
Một lời thẳng thắn
Nếu bài toán tài chính chưa có lời giải khả dĩ, hoãn lại một hoặc hai năm để chuẩn bị thường là quyết định tốt hơn là vào học rồi bỏ dở. Bỏ dở tốn kém hơn nhiều so với chờ.
Lưu ý: quy chế, tiêu chuẩn và thủ tục nêu trong bài do cơ quan quản lý nhà nước hoặc từng cơ sở đào tạo ban hành và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi ra quyết định.
